Na podstawie przepisów przejściowych ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym, od dnia 1 stycznia 2024 r. uchylony został art. 16a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych. Jednocześnie ustawodawca wprowadził regulacje dotyczące ochrony praw nabytych w zakresie świadczeń opiekuńczych.
1. Kto zachowuje prawo do świadczenia na „starych zasadach”
Prawo do świadczenia pielęgnacyjnego na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r. zachowują osoby, które:
nabyły prawo do świadczenia pielęgnacyjnego przed dniem 1 stycznia 2024 r. lub po tej dacie,
- posiadały ustalone prawo do świadczenia pielęgnacyjnego co najmniej za okres do dnia 31 grudnia 2023 r.
Świadczenie to przysługuje na dotychczasowych zasadach, nie dłużej jednak niż do końca okresu, na który zostało przyznane.
2. Zachowanie prawa w przypadku wydania nowego orzeczenia
Zachowanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na zasadach dotychczasowych jest możliwe również w przypadku wydania nowego orzeczenia o niepełnosprawności albo o stopniu niepełnosprawności, pod warunkiem łącznego spełnienia następujących przesłanek:
złożenia wniosku o wydanie nowego orzeczenia w terminie 3 miesięcy od dnia następującego po dniu upływu ważności dotychczasowego orzeczenia,
- złożenia wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w terminie 3 miesięcy od dnia wydania nowego orzeczenia.
3. Wyłączenie prawa do świadczenia
Świadczenie pielęgnacyjne przyznane na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r. nie przysługuje w przypadku przyznania osobie wymagającej opieki prawa do świadczenia wspierającego.
W przypadku wystąpienia zbiegu uprawnień:
organ właściwy uchyla prawo do świadczenia pielęgnacyjnego,
- świadczenie wypłacone za okres pokrywający się ze świadczeniem wspierającym stanowi świadczenie nienależnie pobrane i podlega zwrotowi wraz z odsetkami.
4. Skutki złożenia wniosku o świadczenie wspierające
W przypadku złożenia przez osobę z niepełnosprawnością wniosku o ustalenie prawa do świadczenia wspierającego:
postępowanie w sprawie ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego ulega zawieszeniu,
- wypłata przyznanego świadczenia pielęgnacyjnego ulega wstrzymaniu.
W przypadku odmowy przyznania świadczenia wspierającego albo pozostawienia wniosku bez rozpatrzenia:
wypłata świadczenia pielęgnacyjnego jest wznawiana od momentu jej wstrzymania,
- pod warunkiem dalszego spełniania przesłanek ustawowych.
5. Obowiązek zwrotu świadczeń
Świadczenie pielęgnacyjne wypłacone za okres, za który osoba wymagająca opieki otrzymała świadczenie wspierające, stanowi świadczenie nienależnie pobrane.
Osoba pobierająca świadczenie zobowiązana jest do jego zwrotu wraz z odsetkami, na zasadach określonych w przepisach o świadczeniach rodzinnych.
6. Możliwość wskazania okresu przyznania świadczenia wspierającego
Osoba z niepełnosprawnością ubiegająca się o świadczenie wspierające ma możliwość wskazania miesiąca, od którego świadczenie to ma zostać przyznane.
Rozwiązanie to umożliwia uniknięcie zbiegu świadczeń za ten sam okres.
7. Podstawa prawna
ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych,
- ustawa z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym.
Świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli:
- Osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego lub rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego.
- Osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekunów.
- Osoba sprawująca opiekę sama legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.
- Osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.
- Osoba wymagająca opieki została umieszczona w rodzinie zastępczej, z wyjątkiem rodziny zastępczej spokrewnionej, w rodzinnym domu dziecka albo, w związku z koniecznością kształcenia, rewalidacji lub rehabilitacji w placówce zapewniającej całodobową opiekę, w tym w specjalnym ośrodku szkolno-wychowawczym, z wyjątkiem podmiotu wykonującego działalność leczniczą, i korzysta w niej z całodobowej opieki przez więcej niż 5 dni w tygodniu.
- Na osobę wymagającą opieki inna osoba ma ustalone prawo do wcześniejszej emerytury.
- Na osobę wymagającą opieki jest ustalone prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego, prawo do specjalnego świadczenia opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekunów.
- Na osobę wymagającą opieki inna osoba jest uprawniona za granicą do świadczenia na pokrycie wydatków związanych z opieką, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej.
Za osoby korzystające z tej formy świadczenia opłacana będzie składka emerytalno-rentowa.
Postępowanie w sprawie o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego wszczyna się na podstawie wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.
Wnioskodawca może jednocześnie ubiegać się o objęcie ubezpieczeniem zdrowotnym siebie oraz członków swojej rodziny, jeśli nie podlegają oni ubezpieczeniu zdrowotnemu z innego tytułu.
UWAGA! Prawo do zasiłku pielęgnacyjnego oraz świadczenia pielęgnacyjnego ustala się na okres ważności orzeczenia o niepełnosprawności.
PRZYPOMINAMY !
W trakcie pobierania świadczenia pielęgnacyjnego należy zgłaszać w Dziale Świadczeń Rodzinnych każdą zmianę sytuacji rodzinnej lub inne zmiany mogące mieć wpływ na prawo pobierania świadczenia pielęgnacyjnego.
Niepoinformowanie instytucji wypłacającej świadczenie pielęgnacyjne o wszystkich zmianach, może skutkować powstaniem nienależnie pobranych świadczeń, a w konsekwencji koniecznością ich zwrotu wraz z ustawowymi odsetkami.